| DESPOT STEFAN |
|
|
|
| Autor Stevanović Bojan | |
| Friday, 04 May 2007 | |
 Despot Stefan Lazarević se ubraja u nekoliko najkrupnijih i najistaknutijih figura srpske srednjovekovne istorije. Postavši vazal turskog sultana Bajazita i položivši zakletvu na vernost ubici svoga oca, mladi knez Stefan Lazarević šalje svoju sestru u sultanov harem i sa srpskom vojskom učestvuje u tri velike bitke ovog sultana i ratnika, od kojih su dve bile protiv hrišćana. U poslednjoj, protiv Tamerlana kod Angore, 1402. godine, svojim neporaženim oklopnicima štiti povlačenje poražene turske vojske. Time se završava prvi, mučenički (strašan) čin njegove i srpske životne drame. Nakon što od Vizantije dobija titulu despota, vraća se u Srbiju, sada despo- tovinu i počinje da je obnavlja i uređuje. Sklopivši savez sa Šigmundom Luksemburškim, nemačkim carem i ugarskim kraljem (postaje i njegov vazal), teritorijalno proširuje Srbiju - na korišćenje dobi- ja grad Beograd sa okolinom, Mačvu, Valjevo, Golubac (zastakljeni pogled sa kale- megdanske terase njegove beogrdske tvrđave bio je čuven u čitavoj ondašnjoj Evropi). Nova prestonica Srbije postaje despotova tvrđava i manastir, o čemu svedoče ostaci zidina, Desppotova kula i kapija, temelji Sabornog hrama beogradske Mitropolije, tajnovito ''Slovo ljubve''.Srpskom narodu poklanja godine predaha od turske opasnosti.Gradi Manasiju i Koporin, osniva resavsku prepisivačku školu. Za poslednje dve decenije njegove vladavine celokupna politika koju je vodila Srbija, ali i svi politički odnosi koje je ona imala sa velikim političkim silama, bili su neraskidivo vezani za njegovu ličnost. Na prvom mestu Despot Stefan Lazarević je bio ratnik i vitez koji je iza sebe imao više bitaka nego ijedan srpski vladar pre njega. Osim toga za svojih trideset godina vladavine pokazao se i kao vema dobar državnik, diplomata, organizator, ali i kao jedan od najdarovitijih pesnika svog vremena. Jedino je on, snagom svoje ličnosti uspeo da Srbiju, koja se nalazila na vetrometini, razmeđi istoka i zapada, bedemu hrišćanstva, očuva u dvostrukom vazalnom odnosu, između dva velika protivnika: Ugarske i Turske. Njegov život je bio prepun radikalnih preokreta. Za svog života služio je nekoliko turskih sultana, ali je protiv većine njih i ratovao. Istovremeno je bio jedan od najvećih velikaša ugarskog kralja Šigmunda, mada je i protiv njega dejstvo- vao u nekoliko bitaka. Imao je sreću da iz svih velikih bitaka, a ni u jednoj se nije štedeo, izađe ne samo živ, već čak ni ranjen. Osim ovih sukoba, despot je imao i mnoštvo sudara sa srpskom vlastelom, od kojih su najupečatljiviji bili oni sa porodicom Branković. Dugogodišnji sukob sa sestrićima, sinovima Vuka Brankovića, rešio je tako što je nakon pomirenja sa njima, za svog naslednika proglasio najstarijeg Đurađa. Despot Stefan Lazarević je bio sanjar i vladalac koji se mačuje sa izazovom sudbine, makar pred njim stajao i nesavladivi podvig. Despot Stefan Lazarević je bio vladar. I vitez. I pesnik. I podvišnik. I ktitor. I mučenik. Svetitelj gospodnji. Potomak Nemanjića, sin kneza Lazara, despot Stefan Lazarević ostao je da, poput graničara, pred večnošću svedoči snagu vere i odanost viteškom zavetu svog hristoljubivog naroda i to u najtežim vremenima naše istorije i u trenutku propasti srpske države i ubrzanog gubitka identiteta. Svojim idejnim rešenjem spomenika, namera mi je bila da despota Stefana Lazarevića predstavim kao vladara i svetog ratnika, viteškog despota koji je izdržao sva iskušenja na putu vernosti svojoj veri i očevom Zavetu. Formu skulpture sam najpre rešavao u čvrstom, simboličnom i stabilnom (jasnom, usmerenom, određenom) pokretu , a zatim tražio u ritmu mirnog i pokrenutog, nepromenljivog i dinamičnog, kontemplativnog i uznemirenog. Istovremeno sam, predstavnim izrazom, u likovnim odnosima širokih i ekspresivnih partija i volumena tragao za svojevrsnom monumentalnošću, a u rešavanju porteta, za određenim unutrašnjim, psihološkim sadržajem. S obzirm na fizičke karakteristike despota Stefana, a posebno izuzetnu i pozitivnu, smatram i nedovoljno ''osvetljenu'', ulogu u našoj istoriji, kao i donekle na vremensku distancu koja nas od njega deli, stepen idealizovanja i figure i portreta pri realizaciji ove skulpture bio mi je veoma bitan. Želeo sam da u dostojanstvenoj, kompoziciji mirnog i istovremeno odlučnog pokreta, despota Stefana Lazarevića predstavim na vetrometini kojoj odoleva, kao srpskog i evropskog viteza koji čvrsto drži mač i ostaje isturena i čvrsta odbrana svog naroda. |
|
| Poslednji put ažurirano ( Wednesday, 18 March 2009 ) |
